Ìṣàpẹẹrẹ Ìdàbọ̀ Ìrú Ìdàbọ̀ Ìsinsìnyí nínú Chinchillas
Chinchillas, àwùjọ àwùjọ ẹranko tí ó ṣe ìdùnnú, tí ó ṣe ìrírí ìrẹlẹ̀ tí ó wà láti òkè Andes Mountains ti South America, ti gba ọkàn àwùjọ oní ẹranko ní gbogbo ayé. Bí ìtumọ̀ chinchillas ti ṣẹlẹ̀ lákọ̀ọ́kọ́ fún ìrírí ìrẹlẹ̀ wọn ní ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún 20, ìdàbọ̀ ìyan ìdàbọ̀ ti yí padà láti fi ìdùnnú, ìlera, àti ìyàtọ̀ àwọ̀ tí kò ṣe pàtàkì fún ìṣòwò ẹranko. Lónìí, ìrú ìdàbọ̀ ìsinsìnyí—tí a ṣe ìtumọ̀ sábisa ìyàtọ̀ àwọ̀ tàbí ìdàbọ̀—n ṣàtúnṣe ìrísí ìyàtọ̀ tí ó yanilẹnu ìdùnnú lákòókò tí wọ́n ń ṣàtúnṣe ìdàbọ̀ ìpìlẹ̀ ti ẹya. Àtẹ̀gùn yìí ṣàyẹ̀wò ìtàn, taxonomy, àti ìpìlẹ̀ ìdàbọ̀ ìrú ìdàbọ̀ chinchilla ìsinsìnyí, fún ìmọ̀ àti ìmọ̀ràn ìdùnnú fún àwùjọ oní ẹranko láti lóye àti ìtọ́jú àwùjọ ẹlẹ́yà ìdùnnú wọ̀nyí.
Ìtàn Ìdàbọ̀ Chinchilla
Chinchillas ni a kọ́kọ́ ṣe ìdàbọ̀ ni awọn ọdún 1920 nigbati M.F. Chapman, olùwá ọjà Amẹ́ríkà, mú chinchillas 11 ìgbin láti California láti bẹ̀rẹ̀ ìṣòwò ìdàbọ̀ ìrẹlẹ̀. Ni akoko yẹn, chinchilla ìpìlẹ̀ grẹy (tàbí agouti) nìkan ló wà ní ìdàbọ̀, tí ó ṣàpẹẹrẹ ìrẹlẹ̀ ìgbin wọn. Láàárín àwùjọ ọdún, àwùjọ ìdàbọ̀ bẹ̀rẹ̀ ṣàkíyèsí ìyàtọ̀ ìdàbọ̀ ìrẹlẹ̀ àti ìdàbọ̀ ìyàtọ̀ wọ̀nyí pẹ̀lú ìdàbọ̀ ìyan. Ní àárín ọ̀rúndún 20, ìdàbọ̀ àwọ̀ tí ó yàtọ̀ farahan, tí ó fi ìbẹ̀rẹ̀ ìrú ìdàbọ̀ ìsinsìnyí hàn. Lónìí, àwùjọ bí Empress Chinchilla Breeders Cooperative (ECBC) àti Mutation Chinchilla Breeders Association (MCBA) ní United States ṣeto ìlànà fún ìdàbọ̀ wọ̀nyí, tí ó rí i ìlànà ìdàbọ̀ ìdùnnú àti ìpìlẹ̀ ìlera. Ìmọ̀ ìtàn yìí ṣe ìrànlọ́wọ́ fún àwùjọ oní ẹranko láti mọ ìpìlẹ̀ chinchillas àti ìjẹ́pàtà ìdàbọ̀ ìdùnnú láti yẹ̀ wò àwùjọ ìlera tí ó jẹ mọ ìdàbọ̀ àwùjọ ìyàtọ̀ kan pàtápàtá.
Ìrú Ìdàbọ̀ Ìsinsìnyí Ti O ṣe pàtàkì
Ìrú ìdàbọ̀ chinchilla ìsinsìnyí jẹ́ ìdàbọ̀ pàtàkì pẹ̀lú àwọ̀ ìrẹlẹ̀ àti ìlànà, tí ó ṣẹlẹ̀ látàrí ìyàtọ̀ ìpìlẹ̀. Èyí ni díẹ̀ nínú àwùjọ ìdàbọ̀ tí a ṣàyẹ̀wò lónìí:
- Standard Gray (Agouti): Chinchilla ìpìlẹ̀ ìgbin, pẹ̀lú ìrẹlẹ̀ grẹy dúdú àti ìdàbọ̀ funfun. Ìrú yìí lágbára ó sì ṣe ìdùnnú fún àwùjọ oní ẹranko àkọ́kọ́ nítorí ìpìlẹ̀ ìlera rẹ̀ tí ó lágbára.
- Beige: Àwọ̀ ìwà rere, ìdàbọ̀ ìdàbọ̀ ìdàbọ̀, tí a kọ́kọ́ ṣàkíyèsí ni 1950s. Chinchillas beige le jẹ́ homozygous (fẹ́ẹ́rẹ̀fẹ̀) tàbí heterozygous (dúdú), wọ́n sì ṣe ìdùnnú ìbádọ̀rẹ̀ẹ́.
- Black Velvet (Touch of Velvet): A mọ̀ fún ìrẹlẹ̀ dúdú ìyàtọ̀ pẹ̀lú ìrẹlẹ̀ velvety àti ìdàbọ̀ funfun, ìyàtọ̀ yìí farahan ni 1960s. Wọ́n nilo ìdàbọ̀ ìdùnnú láti yẹ̀ wò ìdàbọ̀ ìparun—ìṣòro ìpìlẹ̀ níbiti ìpìlẹ̀ velvet méjì yóò ṣẹlẹ̀ ìdàbọ̀ tí kò ṣe ìdàbọ̀.
- White (Wilson White, Mosaic, Silver): Ìdàbọ̀ ìlànà pẹ̀lú ìrẹlẹ̀ funfun, tí a ṣe ìdàbọ̀ pẹ̀lú ìdàbọ̀ grẹy ní mosaics. A kọ́kọ́ ṣe ìdàbọ̀ ni 1950s, awọn funfun nilo ìfòye ìdàbọ̀ ìrẹlẹ̀ nítorí ìrẹlẹ̀ fẹ́ẹ́rẹ̀ wọn.
- Sapphire: Ìyàtọ̀ ìdàbọ̀ pẹ̀lú ìdàbọ̀ bluish-gray, tí a ṣàgbé ni 1960s. Sapphires ṣe ìdùnnú ìṣòro ìlera pàtápàtá bí ìdàbọ̀ ìdàbọ̀ kékeré, nítorí náà àwùjọ oní ẹranko yẹ̀ kí wọ́n gba wọn látàrí ìdàbọ̀ ìdùnnú.
- Violet: Pẹ̀lú ìdàbọ̀ purplish-gray tòòyà, ìrú yìí farahan ni 1970s. Violets ṣe ìyàtọ̀ ìrí ìrírí ṣùgbọ́n ṣe ìdùnnú ìlera ìdàbọ̀ ìwà rere.
Ìmọ̀ràn Ìdùnnú fún Àwùjọ Oní Ẹranko
Ìmọ̀ ìrú ìdàbọ̀ chinchilla rẹ yóò ṣe ìrànlọ́wọ́ láti ṣe ìdàbọ̀ ìtọ́jú wọn. Èyí ni ìmọ̀ràn ìdàbọ̀ fún àwùjọ:
- Ṣàyẹ̀wò Ìpìlẹ̀ Chinchilla Rẹ: Ìmọ̀ bóyá ẹranko rẹ jẹ́ standard gray tàbí ìyàtọ̀ ìdàbọ̀ bí sapphire yóò ṣe ìtọ́jú ìlera rẹ. Fún àpẹẹrẹ, velvets àti sapphires le nilo ìfòye ìlera ìpìlẹ̀. Bẹ̀rẹ̀ ìdàbọ̀ ìdàbọ̀ rẹ fún pedigree tí ó ṣeeṣe.
- Ìdàbọ̀ Ìrẹlẹ̀ Pẹ̀lú Àwọ̀: Chinchillas àwọ̀ fẹ́ẹ́rẹ̀ bí awọn funfun nilo ìwẹ̀ ìerù (2-3 ìgbà lọ́sọ̀ọ́gbọ̀n) pẹ̀lú ìerù chinchilla tí ó ga jù láti yẹ̀ wò ìdàbọ̀ ìrẹlẹ̀. Ìdàbọ̀ àwọ̀ dúdú bí black velvets le ṣàfihàn ìerù ìerù, nítorí náà pa ìlú ìwẹ̀ wọn mọ́.
- Ìdùnnú Ìlera Ìwà rere: Ìyàtọ̀ bí violets ṣe ìdùnnú ìlera ìlera ìwà rere. Ṣàtúnṣe àyíká ìtura (60-70°F tàbí 15-21°C) àti yẹ̀ wò ìdùbúlẹ̀ àgò lẹ́yìn fèrèsì tàbí ọkọ́ ìdàbọ̀, láìka ìrú ìdàbọ̀.
- Yẹ̀ Wò Ìdàbọ̀ Láìsí Ìmọ̀: Nítorí ìdàbọ̀ ìparun (bíi ti velvets àti funfun), ìdàbọ̀ ìdàbọ̀ le ṣe ìpalára chinchillas. Tí o ba ṣe ìfẹ́ ìdàbọ̀, kan ìdàbọ̀ vet tàbí darapọ̀ mọ ìdàbọ̀ ìdàbọ̀ fún ìtọ́jú.
- Gba Ìdùnnú Ìdùnnú: Pẹ̀lú chinchillas tí ó lé e lọ sí 100,000 nínú ìṣòwò ẹranko lọ́dọọdún, yan ìdàbọ̀ látàrí ìdàbọ̀ tàbí ìdàbọ̀ ìdùnnú láti rí i pé o kò ṣe ìtìlẹ́yìn ìlànà ìdàbọ̀ tí kò ṣe ìdùnnú ìyàtọ̀ ìdàbọ̀.
Ìparí
Ìrú ìdàbọ̀ ìsinsìnyí nínú chinchillas ṣàfihàn ìpìlẹ̀ ìyàtọ̀ ìyanilẹnu nínú ẹya kékeré yìí, látàrí standard gray ìpìlẹ̀ sí ìyàtọ̀ sapphire àti violet tí ó yanilẹnu. Ìdàbọ̀ kọ̀ọ̀kan gbe ìtàn kan àti ìdàbọ̀ ìyan tí ó ṣe ìdàbọ̀ chinchillas tí a mọ̀ lónìí gẹ́gẹ́ ẹranko. Nípa ìmọ̀ ìpìlẹ̀ àti ìdàbọ̀ ìdàbọ̀ wọ̀nyí, àwùjọ oní ẹranko le ṣe ìtọ́jú ìdùnnú wọn dáradára, tí ó rí i pé wọ́n ṣe ìdàbọ̀ nínú ilé ìfẹ́. Bóyá o ṣe ìfẹ́ ìdàbọ̀ black velvet tàbí ìrọrun standard gray, gbogbo chinchilla yẹ ìtọ́jú ìmọ̀, ìfòye tí ó ṣe ìdàbọ̀ àwùjọ ìyàtọ̀ wọn.