Entwodiksyon nan Domestikasyon Chinchilla
Chinchilla yo, bèl ti rat adorable ak fouri vwalèt ak gwo je kirye, gen yon istwa domestikasyon kaptivan ki rive pi lwen pase yon syèk. Natif natal nan Mont Andes nan Amerik di Sid, patikilyèman nan peyi tankou Chili, Bolivi, Perou ak Ajantin, chinchilla yo te premye rankontre pa Ewopeyen yo nan 16yèm syèk la. Non yo soti nan pèp Chincha, yon gwoup endijèn nan rejyon an ki te bay valè chinchilla yo pou fouri yo ekstrèmman dous. Pou pwopriyetè bèt kay, konprann delè sa a pa sèlman ap grandi apresyasyon pou bèt inik sa yo, men li ede tou nan bay swen ki respekte ensten natirèl ak bezwen yo.
Istwa Kòmansman: Chinchilla Sovaj ak Komès Fouri (16yèm-19yèm Syèk)
Chinchilla yo, espesyalman espès Chinchilla lanigera (long-tailed) ak Chinchilla chinchilla (short-tailed), te pwospere nan brous nan milenè anvan entèraksyon imen. Nan ane 1500 yo, ekspwatatè Panyòl te remake ke pèp Chincha t ap itilize po chinchilla pou rad akòz fouri dans yoâchak folikil cheve ka kenbe jiska 60 cheve, sa ki fè li youn nan fouri ki pi dous nan mond lan. Dekouvèt sa a te deklanche yon komès fouri ki prèske te mennen chinchilla yo nan ekstènksyon nan fen 19yèm syèk la. Plizyè milyon po te ekspòte, e nan kòmansman ane 1900 yo, popilasyon sovaj yo te nan danje kritik. Sa a twò eksplwatasyon trajik se yon rapèl pou pwopriyetè modèn yo pou yo priyoritize sous etik lè yo adopte yon chinchillaâtoujou chwazi elwatè reputab oswa refè olye bèt pran nan brous.
Kòmansman Domestikasyon (ane 1920 yo)
Domestikasyon fòmèl chinchilla yo te kòmanse nan ane 1920 yo, kondwi pa endistri fouri olye pwopriyetè bèt kay. An 1923, yon enjenyè min Ameriken ki rele Mathias F. Chapman te resevwa pèmisyon gouvènman Chili a pou mennen 11 chinchilla sovaj Ozetazini. Chinchilla sa yo, sitou Chinchilla lanigera, te vin baz prèske tout chinchilla domestik jodi a. Objektif Chapman se te elve yo pou fouri, e pandan kèk deseni ki vin apre, fèm chinchilla te parèt atravè Amerik di Nò ak Ewòp. Pou pwopriyetè bèt kay, istwa sa a eksplike poukisa chinchilla domestik yo tèlman jenetik menmenâkonnen sa ka ede lè w ap konsidere pwoblèm sante, paske kwazman ka mennen nan kondisyon jenetik espesifik tankou maloklizyon (dan dezalye).
Transisyon nan Bèt Kay (ane 1950-1980)
Nan mitan 20yèm syèk la, pandan endistri fouri te fè fas ak skrutin etik, chinchilla yo te kòmanse pase soti nan bèt fèm nan bèt kay kay. Nan ane 1950 ak 1960 yo, elvatè yo te kòmanse konsantre sou tanperaman, chwazi chinchilla ki pi kalm ak plis sosyal apwopriye pou konpanyi. Chanjman sa a pa t imedyatâchinchilla yo kenbe anpil ensten sovaj, tankou karaktè enkyete yo ak bezwen pou benyen nan pousyè pou imite woule nan sann vòlkanik jan yo te fè nan Andes yo. Pou pwopriyetè yo, sa vle di kreye yon anviwònman ki respekte ensten sa yo: bay yon kaj gwo (omwen 3 pye wotè pou sote), kote kache ki an sekirite, ak benyen nan pousyè regilye (10-15 minit, 2-3 fwa pa semèn) pou kenbe fouri yo an sante.
Epòk Modèn: Chinchilla kòm Konpayon Renmen (ane 1990 jodi a)
Depi ane 1990 yo, chinchilla yo te ranfòse estati yo kòm bèt kay ekzotik, ak kominote dedikasyon pwopriyetè ak elvatè atravè mond lan. Jodi a, gen plis pase yon douzèn mitasyon koulè rekonèt, soti nan gri estanda nan vyolè ak safi, grasa elvaj selektif. Lavi yo nan kaptiviteâ10 a 20 aneâfè yo yon angajman alontèm, souvan depase lòt ti bèt kay tankou hamster. Pwopriyetè bèt kay modèn benefisye de deseni konesans; pa egzanp, nou konnen kounye a chinchilla yo bezwen yon rejim ki rich nan fib (tankou zèb timothy) ak ba nan sik pou anpeche pwoblèm dijestion. Yon konsèy pratik se surveye pwa yoâchinchilla adilt ta dwe peze ant 400-600 gramâak konsilte yon veterinè si yo pèdi oswa pran enpòtan, paske sa ka siyal pwoblèm sante.
Konsèy Pratik pou Pwopriyetè Chinchilla
Konprann delè domestikasyon ede pwopriyetè yo bay bezwen inik chinchilla yo ki anrasinen nan istwa. Men kèk konsèy aksyonab:
- Respekte Rasin Sovaj Yo: Chinchilla yo natirèlman nwit ak timid. Kenbe kaj yo nan yon zòn trankil, ak ti trafik, epi entèrakte avèk yo pandan èdtan aktif yo (swa rive nan lannwit).
- Santen Konsyans: Akòz kwazman bonè, pwoblèm dantè ak kè ka rive. Pwograme vizit veterinè anyèl ak yon espesyalis bèt ekzotik.
- Pwopriyetè Etik: Sipòte efò konsèvasyon lè w adopte nan refè oswa elvatè responsab, asire w pa ap kontribye nan diminisyon popilasyon sovaj.