Fausaga i le Vasega o Faʻatau Paʻu
Talofa, tagata fiafia i chinchilla! Pe a oe o se pule faʻaaloalo o nei uō mafaufau, paʻu paʻu, o le malamalama i le latou alaga faʻasolopito e mafai ona faʻaatauina lou talitonuina ai i latou. O le Vasega o Faʻatau Paʻu, e oʻo mai i le seneturi lona 16 e oʻo i le amataga o le seneturi lona 20, na faia se sao tele i le faʻavaʻaoga i waena o tagata ma chinchilla. O le lanuina o Andes Mountains i Amerika Minami, na tulimatauina chinchilla i le taimi ua mavae mo latou paʻu lanu momoli ma mafiafia. Faʻaaloalo i lenei vaitafe tele ma vaai pe faʻafefea ona aʻafia le tausiga chinchilla ma le puipuiga i aso nei.
Faʻavaʻavau Faʻasolopito o le Faʻatau Paʻu
Chinchilla, faʻatasi ai ma le ituaiga Chinchilla lanigera (huaʻuʻu umuia) ma Chinchilla chinchilla (huaʻuʻu puupuu), e iai paʻu e sili ona momoli i le lalolagi, ma e oʻo atu i le 80 fulu e tupu mai i le follicle tasi. O lenei uiga faʻapitoa na latou faia ma se sao autū i le Vasega o Faʻatau Paʻu. O tagata nōfo maualuga o Andes, e pei o le ituaiga Chincha, na amuia paʻu chinchilla muamua mo ēsā ma tapuni, faʻaaloaloina latou mafanafana ma mamā. Ae ui i lea, ina ua taunuʻu mai le au vaʻa faʻalangi Europa i le seneturi lona 16, na faʻatele le manaʻomia paʻu chinchilla. E oo ina le seneturi lona 19, e miliōne chinchilla na tulimatauina i tausaga e tasi e faʻaʻauʻau i maketi Europa ma Amerika i Mataupu, lea na faʻa saolotoina paʻu i latou. O faʻamaumau faʻasolopito e fuafuaina e sili atu i le 21 miliōne paʻu chinchilla na auu mai le 1828 e oʻo i le 1916, faʻaʻauʻauina ituaiga uma e oʻo i le matafaioi o le faʻaumataga.
Aʻafiaga i le Chinchilla vao
O le tulimatauina o le matautia i le Vasega o Faʻatau Paʻu na i ai ni taunuʻuga faʻaleagaina. E oo ina le amataga o le 1900s, o le chinchilla vao na paʻu ifo, ma le chinchilla huaʻuʻu puupuu na manaoina e faʻaumataga seia oo ina suʻesuʻeina kolone mālosi i le 1970s. O le chinchilla huaʻuʻu umuia, e ui lava ina sili atu le malosi, na feʻao foi i le paʻu ifo. O lea na tulai mai ni fua faʻasao, e pei o le tapuni tulimatau i atunuʻu e pei o Chile, Peru, Bolivia, ma Argentina. I lenei aso, o ituaiga uma e listerina e faʻapōʻino e le International Union for Conservation of Nature (IUCN), ma e i lalo ma le 10,000 tagata e fuafuaina e tumau i le vao. O le legacy o le faʻatau paʻu e fai ma se faʻamaumau manino i le sao o le togafitiga faʻalelei ma le puipuiga.
Suiga i le Faʻafaigofieina
Aua ua paʻu ifo le chinchilla vao, na suiga le faʻatau paʻu i le faʻafaigofieina. I le 1920s, o se inisinia eli Amerika e igoa ia Mathias F. Chapman na amuia chinchilla i le nofoaga, aumai se vasa mālosi i le Iunaite Seti. O nei taumafaiga na faʻaʻauʻau le amataga o le pisinisi chinchilla pet ma faʻatoʻaga paʻu. E ui lava ina faʻaʻavaʻavaʻu le faʻatoʻaga paʻu, o le tele o chinchilla uluaʻi a Chapman na avea ma tuaoi o chinchilla pet i aso nei. O lenei suiga e faʻaalia pe faʻafefea ona liliu le faʻatauʻoga tagata mai le faʻaogaina i le faʻauiga, o se fuaimumua e faʻaauʻau pea ona faʻaogaina chinchilla e fai ma pet pele lava e le paʻu.
Fautuaga Faʻatauaina mo Pule Chinchilla
O le malamalama i le Vasega o Faʻatau Paʻu e mafai ona faʻaosofia iā i tatou e tuʻuina le tausiga sili mo o tatou chinchilla aʻoaʻo faʻaauʻau i le puipuiga. O ni fautuaga e mafai ona faʻataunuʻuina:
- Aʻoaʻoina Oe ma Isi: Faʻasalalau le faʻasolopito o chinchilla ma pule pet faʻafesoʻotaʻi e faʻaʻauʻu le malamalama i latou tulaga faʻapōʻino. Faʻamalosi faasāuina paʻu chinchilla poʻo isi manu.
- Faʻaʻauʻu le Puipuiga: Faʻaofaga poʻo faia auā ma vaega e pei o le Chinchilla Conservation Project, lea e faʻatauaina le puipuiga o le vao i Amerika Minami.
- Tuʻuina se Siʻosiʻo Faʻanatura: Faʻafeʻefeʻe latou nofoaga Andes e ala i le mafai ona fuafua (60-70°F poʻo 15-21°C) ma magaga, ona o latou paʻu mafiafia na faʻaulu mo le maualuga maualuga. Aloi le magamaga tele e puipuiga mai fua faʻafitauli e faʻaitia ai paʻu.
- Faʻatau Faʻalelei: Faʻamaonia lau chinchilla mai se faʻatoʻaga faʻaaloaloalo lea e faʻaʻauʻu le soifua maloloina nōfoaʻi ma paʻu, e aloʻi le faʻaogaina faʻaleaga e fesoʻotaʻi ma le legacy o le faʻatau paʻu.
O leā e Sao le Faʻasolopito nei i le Asō
O le Vasega o Faʻatau Paʻu e le o le vaiāuga foi i tusitusiga faʻasolopito; o se valaʻau mo le gaioiga mo pule chinchilla. E ala i le aʻoaʻoina i le faʻaogaina na faia ai e nei manu, e mafai tatou ona faʻaʻauʻu i latou manuia ma faʻamalosi mo latou tupulaga vao. O le taimi uma e faʻafagafagia lau chinchilla poʻo le vaʻai ia te latou ʻauʻaʻu pulupulu, manatua le malosi o latou ituaiga. Faʻatasi ai, e mafai tatou ona faʻamautinoa o le legacy o le faʻatau paʻu e liliu foi i le lumanaʻi o le tausiga, faʻaaloalo, ma le puipuiga mo nei manu faʻalelei.