Пүскән сәүдәсе дәүре белән танышу
Сәлам, chinchilla тарәфдарлары! Әгәр сез күңелле, пушыстау юллашучыларының горур иясе булсаңыз, аларның тарихи юлы турында белү сезнең аларга карата ихтирамны тагын да арттырыр. Пүскән сәүдәсе дәүре, әйләнә 16нчы гасырдан 20нче гасыр башына кадәр, кешеләр белән chinchilla'лар арасындагы мөнәсәбәтне формалаштыруда мөһим роль уйнады. Жөмәртә Америкасының Анд тауларында гашыйк chinchilla'лар бервакытта үзләренең тиңсез зур һәм тыгыз пусын өчен күп җөтелгән. Бу кызыклы чорга чөгенеп, chinchilla'лар уходы һәм саклауында бүгенге көндә аның тәсире турында өйрәник.
Пүскән сәүдәсенең тарихи контексты
Chinchilla'лар, аерым Chinchilla lanigera (оҙон куйрыıklı) һәм Chinchilla chinchilla (кыска куйрыıklı) төсләре, дөньядагы иң йомшак пусларның берсе, бер фолликулдан 80 тулгач пус үсә. Бу уникаль хусусият аларны Пүскән сәүдәсе дәүрендә баш тергән җәнлеккә әйләндерде. Анд җинселеләре, мәсәлән, Chincha племене, chinchilla тереләрен кием һәм коғу өчен кулланган, аларның җылылыгы һәм җиңеллеген бәхаргән. Ләкин 16нче гасырда Европа күрше атламалары килгәч, chinchilla пусы сораулыгы кечерләнде. 19нче гасырга килгәч, миллионлаган chinchilla'лар ел саен Европа һәм Төньяк Америка базарларын тәمین итү өчен җөтелгән, анда аларның пусы ләззәт символы иде. Тарихи тирәлекләргә күрә, 1828-1916 еллар арасында 21 миллионнан артык chinchilla терә экспорт ителгән, шуңа икесе дә йокка җитү өлкәнәсе җиткән.
Табигый chinchilla популяцияләренә тәсире
Пүскән сәүдәсе дәүрендәге интенсив аңыштыру фәҗигале нәтиҗәләргә сәбәп булды. 1900нче еллар башына, табигый chinchilla популяцияләре тирән кимеде, кыска куйрыıklı chinchilla 1970нче елларда киң кыйммәтләренә тортылганчы йокка җиткән санала. Оҙон куйрыıklı chinchilla, бераз тынычрак булса да, шулай ук каты кимеде. Бу Чили, Перу, Боливия һәм Аргентина кебек илләрдә аңыштыру тыелышларын кағында китерде. Бүген икесе дә Халыкара Табигый саклау берлеге (IUCN) тарафыннан куркынычта булу исемлегендә, табигыйда 10 000дән аз кешеләре калган дип санала. Пүскән сәүдәсенең мирас җимлекле иптәшлек һәм саклау эшләренең мөһимлеген искә төшерә.
Үйләштерүгә кискен
Табигый популяцияләр кимегәч, пүскән сәүдәсе Үйләштерүгә үтте. 1920нче елларда Америка мөхәжир инженеры Mathias F. Chapman chinchilla'ларны яңгыр иде, киңчүк төркемне Бөҗүрәмәдәгә алып китте. Бу эшләр хәзерге chinchilla һапаш һәм пүскән фермалау сәнәәтенең башлангычы иде. Пүскән фермалау киңкүрешле булса да, Chapman'ның оригинал chinchilla'лары бүгенге һапаш chinchilla'ларның аталары булды. Бу кискен җәнлектән һапашлыкка үзгәрүче кешеләрнең кул астында эксплуатациядан юллашучылыкка кискенлеген күрсәтә, chinchilla'лар әле хәзер пусы өчен түгел, яраткан һапашлар итеп саклана.
Chinchilla ияләре өчен практик киңәшләр
Пүскән сәүдәсе дәүре турында белү безне chinchilla'ларыбыз өчен иң яхшы уход тәмин итәргә һәм саклауны тергәргә өндәй. Монда кайбер эшләнгән киңәшләр:
- Үзегезне һәм башкаларны өйрәтү: Chinchilla'лар тарихын башка һапаш ияләре белән уртаклашып, аларның куркыныч статусы турында хәбәр итү. Chinchilla'лардан яисә башка җанварлардан эшләнгән пүскән товарларына каршы өндәү.
- Саклау эшләрен тергәү: Chinchilla Conservation Project кебек оешмаларга (Жөмәртә Америкасындагы табигый популяцияләрне саклау белән шөгыльләнергә) акча өстәү яисә итеп йөрү.
- Табигый мәхит тәмин итү: Аларның Анд җирен тәqlит итү өчен клетканы салкын (60-70°F яки 15-21°C) һәм коры тоту, чөнки аларның тыгыз пусы бәләкәй итеп климат өчен үсешкән. Пус белән бәйле сәламәтлек мәсьәләләреннән саклану өчен югары нөсхәттән читтә.
- Ахлаҡый алып бару: Chinchilla'гыз сәламәтлекне пус хусусияттәреннән өстән итеп җепшәргән танылган селекционнан килгән булсын, пүскән сәүдәсе мирасы белән бәйле ахлаҡсыз амалияләрне тергәмәскә.
Нигә бу тарих бүген мөһим
Пүскән сәүдәсе дәүре фәқат тарих китапларындагы бүлек түгел; ул chinchilla ияләре өчен өндәү. Бу җанварлар кичергән эксплуатация турында белеп, без аларның яраклылыгына багышлана алабыз һәм табигый тугандарын өчен өндәй алабыз. Һәр chinchilla'гызны кысып алуда яисә аларның пуды тәмәшәсен караганда, алар төсе йомшаклыгын искә алыгыз. Бердәмлектә, пүскән сәүдәсе мирасын уход, ихтирам һәм бу күңелле җанварлар өчен яклау киләшегә үзгәртергә мөмкин.