Ìṣàpẹẹrẹ Ìpin Ipinlẹ̀ Chinchilla
Fun àwọn onílé ẹranko chinchilla, òye ìpilẹ̀ ìpínlẹ̀ wọn yóò ṣe ìdàgbàsókè ìfẹ́ràn rẹ fún àwọn ìbeèrè àti ìhùwàsí wọn tí ó ṣe pàtàkì. Chinchillas jẹ́ ọmọ ilẹ̀ South America, pàápàá àwùjọ ìpìlẹ̀ gíga àti ìwà ìdàrú ti òkè Andes. Ìpínlẹ̀ ìṣe ìdàrú wọn ṣàpìlẹ̀ kọjá àwùjọ orílẹ̀-èdè bí Chile, Peru, Bolivia, àti Argentina. Nípa ṣíwà ìpínlẹ̀ ìtàn wọn àti ìfẹ́ràn àyíká, o lè ṣe ìdàpọ̀ ìlò ìdùnnú àti ìdùnnú ìlò ìlò fún ẹranko rẹ.
Chinchillas jẹ́ ìdílé Chinchillidae, àti ìpínlẹ̀ ìgbé wọn ti dínkù lọ nítorí ìpadà ìpínlẹ̀ àti ìdùdù fún ìrùwè wọn tí ó rọ̀ lọ́nà ìyàwó. Lónìí, wọ́n kà wọ́n sí endangered nínú ìgbé ìhà, èyí tí ó ṣe ìdílé ìdùbọ̀ ìlò ẹranko pàtàkì jù lọ. Jẹ́ kí a wòye ìbẹ̀rẹ̀ chinchillas àti bí èyí ṣe ń ṣàfọwọ́ ìlò wọn.
Ìpínlẹ̀ Ìtàn nínú Ìgbé Ìhà
Chinchillas ìgbé ìhà, pàápàá àwùjọ ẹ̀kà pàtàkì méjì—Chinchilla lanigera (chinchilla irù gígùn) àti Chinchilla chinchilla (chinchilla irù kùkùrù)—ti ṣe ìdàgbàsókè kọjá ìpínlẹ̀ gíga ti Andes, láti gúùsù Peru títí sí àárín Chile. Ìpínlẹ̀ wọn ìtàn ṣe ìdàgbàsókè láàárín ìdàgbàsókè 3,000 sí 5,000 mítà (òye 9,800 sí 16,400 ẹsẹ̀) lókè ìwò omi òkun. Àwùjọ ìdàgbàsókè wọ̀nyí pèsè ojú ọ̀run ìtura, ìkòkò, àti ìfòògù, tí ó yẹ fún ìdí ìgbé wọn àti ìfòògù.
Ní ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún 20, ìpínlẹ̀ chinchilla ti parun nítorí ìṣòwò ìrùwè. A wòye pé àìpẹẹrẹ chinchillas àìdákẹ́jẹ́ púpọ̀ wà láàárín 1800s àti ìbẹ̀rẹ̀ 1900s, èyí tí ó dín ìpínlẹ̀ wọn kù. Lónìí, chinchillas ìgbé ìhà wà nínú àwùjọ kùkùrù, ìpínyà, pàápàá nínú Chile, pẹ̀lú àwùjọ ìdábò bí Chinchilla National Reserve tí a ṣe láti dáàbò bo ìpínlẹ̀ wọn. Gẹ́gẹ́ ìlò ẹranko, ìmọ̀ ìtàn yìí ṣàfihàn ìdí ìlò ìdàbọ̀ ìdàbọ̀ ìlò ìdàbọ̀ àti kò ṣe ìdásílẹ̀ chinchilla ìlò ìlò sínú ìgbé ìhà—wọn kò ṣe ìdàrú láti yàrá ìdè.
Àwùjọ Ìpínlẹ̀ àti Ìdàsíselù
Chinchillas ṣe ìdàgbàsókè nínú àyíká pàtò, èyí tí ó ṣàlàyé ọ̀pọ̀ ìwà ìrẹ̀lẹ̀ àti ìhùwàsí wọn. Òkè Andes jẹ́ òtútù, òkòkò, àti ìfòògù, pẹ̀lú ìwò òtútù tí ó ṣubú sísàlẹ̀ ìdí òtútù lálẹ́. Chinchillas ṣàgbé ìrùwè wọn kọjá—pẹ̀lú ìdàgbàsókè 60 irùwè fún follicle, ọ̀kan lára àwùjọ ìrùwè kọjá jù lọ nínú ìdí ẹranko—láti máa gbona. Ẹsẹ̀ ìhà wọn ńkọ́ àti ìdàgbàsókè ìfòògù, tí ó yọ̀ fún ìfòògù 6 ẹsẹ̀, ṣèràn wọ́n láti ṣí ìdàrú òkè ìwò àti sá àwùjọ ọdẹ bí fox àti ẹyẹ ìdùdù.
Wọ́n tún jẹ́ crepuscular, ìtumọ̀ pé wọ́n ń ṣiṣẹ́ pàpàlàpà ní òwúrọ̀ àti alẹ́, ìwà tí ó ṣèràn wọ́n láti yẹra òrùn òògùn àti ọdẹ òrùn alẹ́. Gẹ́gẹ́ ìlò ẹranko, o yóò ṣàkíyèsí ìwà ìdàsíselù wọ̀nyí nínú ìfẹ́ràn chinchilla rẹ fún ìwò òtútù (yẹ 60-70°F tàbí 15-21°C) àti ìdàgbàsókè ìdàgbàsókè wọn ní òwúrọ̀ tàbí ìgbà alẹ́.
Ìmọ̀ràn Ìlò fún Àwùjọ Onílé Ẹranko
Òye ìpilẹ̀ ìpínlẹ̀ chinchillas lè ṣe ìmú ìlò wọn dára nínú ilé. Èyí ni àwùjọ ìmọ̀ràn ìlò tí a ṣe ìpìlẹ̀ lórí ìpínlẹ̀ ìṣe ìdàrú wọn:
- Ìdarí Ìwò Òtútù: Pa ìyíká chinchilla rẹ mọ́ òtútù àti òkòkò, ìṣàpẹẹrẹ ìwò òkè Andes. Yẹra ìdí ìdùdù ẹṣin tàbí ìdí òrùn tààrà, nítorí ìwò òtútù lókè 75°F (24°C) lè fa heatstroke.
- Ìwò Ìwẹ̀: Nínú ìgbé ìhà, chinchillas yí ìrùwè wọn nínú eerú volcano láti fọ ìrùwè wọn. Pèsè ìwò ìwẹ̀ pẹ̀lú eerú chinchilla-safe 2-3 ìgbà lọ́sẹ̀ láti ṣàtúnṣe ìlò ìrùwè wọn.
- Ìgbà Ìdàgbàsókè: Ṣètò ìgbà ìdùnnú ní òwúrọ̀ tàbí alẹ́ nígbà tí chinchilla rẹ ń ṣiṣẹ́ pàpàlà. Èyí ṣe ìdàpọ̀ pẹ̀lú ìdàsíselù crepuscular wọn àti dín ìdààmú kù.
- Àyè Ìfòògù Ààbò: Ìpilẹ̀ Andes wọn tumọ̀ pé chinchillas fẹ́ ìfòògù àti ìgùgun. Ṣe ìdàbọ̀ ìlò ẹṣin wọn pẹ̀lú àwùjọ ìdàgba àti platforms láti ṣàpẹẹrẹ ìwò ìwò, ìdí ìdùnnú ìdàgbàsókè púpọ̀.
Ìdí Ìpínlẹ̀ Ìpínlẹ̀ Ṣe Pàtàkì
Mọ ìbẹ̀rẹ̀ chinchillas kò ṣe ìmọ̀ ìdàrú nìkan—ó jẹ́ ìlò ìlò fún ìlò dára. Ìpilẹ̀ ìdàgbàsókè gíga, òkòkò wọn ṣàlàyé ìrírí wọn sí òtútù àti ìhumọ̀, ìbeèrè wọn fún ìwò ìwẹ̀, àti ìdàgbàsókè ìdàgbàsókè, ìfòògù. Nípa ṣàpẹẹrẹ àwùjọ ìpínlẹ̀ ìṣe ìdàrú wọn, o ṣèràn chinchilla rẹ lọ́wọ́ ìdàbọ̀ àti ìdàgbàsókè nínú ilé rẹ. Pẹ̀lú, ìmọ̀ ìpò endangered wọn nínú ìgbé ìhà lè ṣàkíyèsí àwùjọ onílé láti ṣàgbé ìdàbọ̀ ìdàbọ̀ tàbí ṣètìlẹ̀ ìlò ìdàbọ̀ ìpínlẹ̀ ìpínlẹ̀ wọn.
Gẹ́gẹ́ ìlò chinchilla, o kò ṣe ìlò ẹranko nìkan; o ń ṣàdébò ìpín ìtàn ìṣẹ̀dá South America. Lo ìmọ̀ yìí láti ṣẹ̀dá ìyíká ìfẹ́, ìlò tí ó ṣe ìdàsíselù tí ó ń bọwọ fún ìpilẹ̀ pàtò wọn.