Entwodiksyon nan Istwa Chinchilla
Chinchilla yo, sa yo ki adorab, ki gonfle, ki te vòlè kè pwopriyetè bèt kay atravè mond lan, gen yon istwa kaptivan ki rive tounen plizyè syèk. Natif natal nan mòn And yo ki rjis nan Amerik di Sid, ti bèt sa yo te vwayaje soti nan sivivan nan brousay yo vin konpayon ki cheri. Konprann orijin yo pa sèlman ap agrandi apresyasyon nou pou yo, men tou ap ede nou bay swen pi bon nan imite anviwònman natirèl yo. Ann plonje nan istwa kaptivan chinchilla yo epi dekouvri ki jan pase yo fòme bezwen yo kòm bèt kay jodi a.
Orijin nan Brousay la
Chinchilla yo soti nan otòt segondè nan And yo, sitou nan peyi tankou Chili, Perou, Bolivya, ak Ajantin. Yo te adapte ak kondisyon difisil, seche nan altitid ant 9,800 ak 16,400 pye (3,000 a 5,000 mèt), kote tanperati ka tonbe byen ba lannwit. De espès egziste nan brousay: chinchilla ke long (Chinchilla lanigera) ak chinchilla ke kout (Chinchilla chinchilla), ak premye a se zansèt pifò chinchilla bèt kay. Fwi mou, dans yo—jiska 60 cheve pou chak folikil—te evolye kòm pwoteksyon kont frèt la, sa ki fè li youn nan fwi ki pi mou nan wayòm bèt la.
Istorikman, chinchilla yo t ap viv nan gwo koloni, ap itilize fant wòch ak twou pou abri. Yo se krepiskilè, sa vle di yo pi aktif nan douvanjou ak solèy kouche, yon karakteristik ki te ede yo evite predatè tankou rena ak zwazo rapay. Malerezman, popilasyon nan brousay yo te diminye akòz pèt abita ak chas masiv pou fwi yo. Nan kòmansman 20yèm syèk la, tou de espès te prèske disparèt, sa ki te pouse efò konsèvasyon ki kontinye jodi a.
Konsèy Pratik pou Pwopriyetè: Depi chinchilla yo adapte ak klima fre, seche, kenbe kaj yo nan yon chanm ak tanperati ant 60-70°F (15-21°C). Evite imidite ki depase 50%, paske sa ka mennen nan fonjis nan fwi, e pa janm mete kaj yo toupre limyè solèy dirèk oswa sous chalè.
Domestikasyon ak Komès Fwi a
Vwayaj chinchilla yo soti nan bèt sovaj yo vin bèt kay mare ak enterè moun nan fwi pwèsyez yo. Pèp endijèn And yo, ki gen ladan tribi Chincha (kote non bèt la soti), te chase chinchilla pou po yo depi 1000 epòk nou an. Lè kolonizatè Panyòl yo te rive nan 16yèm syèk la, yo te ekspòte fwi chinchilla nan Ewòp, kote li te vin senbòl richès. Nan 19yèm syèk la, demand te monte anpil, sa ki te mennen nan chas masiv ki te devaste popilasyon nan brousay.
Nan ane 1920 yo, yon enjenyè Ameriken ki rele Mathias F. Chapman te rekonèt potansyèl pou elve chinchilla nan kaptivite. Li te pote 11 chinchilla sovaj soti Chili Ozetazini an 1923, ki make kòmansman elvaj chinchilla domestik. Okòmansman elve pou fwi, kèk chinchilla te kòmanse vann kòm bèt kay nan mitan 20yèm syèk la pandan moun te chamè pa nati dou yo ak konpòtman orijinal yo.
Konsèy Pratik pou Pwopriyetè: Chinchilla yo gen yon istwa yo te chase, donk yo natirèlman nerveu. Bati konfyans nan deplase dousman, pale dousman, epi ofri tre tankou yon ti moso pòm sèk (avèk modération) pou ede yo santi yo an sekirite.
Evolisyon nan Bèt Kay Pi Renmen
Nan ane 1960 ak 1970 yo, chinchilla yo te pase soti nan bèt fèm fwi yo vin konpayon kay, sitou nan Amerik di Nò ak Ewòp. Elvatè yo te kòmanse konsantre sou karaktè ak mitasyon koulè, sa ki te bay varyete tankou violet, safir, ak bej chinchilla, ansanm ak gri estanda a. Jodi a, chinchilla yo gen valè pou pèsonalite jwe yo, odè ba, ak lavi long 10-20 ane ak swen apwopriye.
Ensten sovaj yo rete fò, menm si. Chinchilla yo renmen sote ak monte, sa ki reflete zansèt mòn yo, epi yo bezwen beny pousyè pou kenbe sante fwi yo—yon konpòtman ki imite woule nan sann vòlkanik nan brousay. Konprann rasin sa yo ede pwopriyetè kreye anviwònman rich ki anpeche estrès ak annwi.
Konsèy Pratik pou Pwopriyetè: Bay yon kaj wo, milti-nivo (omè 3 pye) ak platfòm pou sote, epi ofri yon kontenè beny pousyè ak pousyè ki an sekirite pou chinchilla 2-3 fwa pa semèn pandan 10-15 minit. Sa kenbe fwi yo pwòp epi onore abit natirèl yo.
Poukisa Istwa enpòtan pou Swen Chinchilla
Konnen kote chinchilla yo soti se pa sèlman bagay trivyal—se yon kat wout pou byennèt yo. Orijin otòt segondè yo vle di yo pwospere nan kondisyon fre, estable, pandan istwa sosyal yo nan koloni sijere yo renmen konpanyi, kit ak yon lòt chinchilla oswa fanmi moun yo. Nan respekte pase yo, nou ka asire yo viv lavi kontan, an sante kòm bèt kay. Donk, pwochen fwa chinchilla w ap sote otou oswa pran yon beny pousyè, sonje: w ap temwen milyon ane evolisyon And dwa nan kay ou!