Faʻalavelave i Aiga o Chinchilla
Talofa, tagata fiafia i chinchilla! Afai o oe o le pule faʻaulufale ma le faʻamaoni lea e aveina se tasi o ni mea pupula, fulufu ma le mamafa i lou fale, o le malamalama i le ituaiga o lau pet o se amataga lelei tele. O le chinchilla o ni tamaʻi rodents na faʻaumatia mai Andes Mountains i Amerika Sikilā, lauiloa mo latou fulufu lenei mafanafana ma le olaga faʻafiafia. I lenei tusitusiga, matou o le a ulufale i le tala faʻasolopito, taxonomy, ma ni vaega autu o ituaiga chinchilla, aʻoaʻo foi ni faitoʻo faʻapitoa e fesoasoani ia te oe e tuʻuina le tausiga sili mo lou uō alofa.
Tala Faʻasolopito
O le chinchilla e iai se tala faʻasolopito mamafa e fesoʻotaʻi ma latou nofoaga faʻaumatia i atunuʻu e pei o Chile, Peru, Bolivia, ma Argentina. I le tala faʻasolopito, o le chinchilla vao na tulimaoina e tagata faʻaupufai mo latou fulufu mafia ma le mamafa, e o’o i le 60 fulufu i le follicle—e fai ma se tasi o le mafanafana tele i le mamalu o tagata. E oʻo i le amataga o le 20th century, o le faʻaleleia o le selesele na mafua ai le paʻu tele i latou paʻu, ma lamatia ai latou e oo i le lamatiina. I le 1920s, na faia muamua le chinchilla faʻamaʻai i le Iunaite Setete e Mathias F. Chapman, o le na aumai se vasa tele mai Chile e amataga ai se polokalame faʻaupufai mo le pisinisi fulufu. Faʻafetai le Atua, i le aso nei, o le chinchilla e tausia muamua e pei o ni pet pele na o le fulufu, ma o le taumafai e faʻasaoina e iai mo le puipuia o paʻu vao.
Afai o oe o le pule pet, e mafai ona e sao i le faʻasaoina e alu mai breeders pe rescues faʻaaloaloina nōfoā, leā o le a le fesoʻotaʻiina o puga faʻasalaga e leʻi pulea. O lea e fesoasoani e mautinoa e le oʻo le ituaiga i le faʻaoga faʻaleagaina ma taofia ai le mafaufau i le tausiga faʻalelei.
Taxonomy ma Faʻavae Ituaiga
O le chinchilla e pupulu i le aiga Chinchillidae ma le genus Chinchilla. E iai ni ituaiga autu e lua o chinchilla: Chinchilla lanigera (le chinchilla siʻusiʻu umuia) ma Chinchilla chinchilla (le chinchilla siʻusiʻu puupuu). E tutusa uma ituaiga e lua i foliga, ma le fulufu gray mafanafana, mata tusa lava, ma siʻusiʻu puipuia, ae e iai ni eseesega i le telē ma le umi o siʻusiʻu. O le chinchilla siʻusiʻu umuia, o le ituaiga sili ona taugata e tausia e pei o pet, e mamafa i le va 400-600 grams ma e iai le umi o siʻusiʻu e tusa ma 5-6 inisi. O le chinchilla siʻusiʻu puupuu, e le taugata tele i le nofo tutotonu, e tele sinā, e oʻo i le 800 grams, ma se siʻusiʻu puupuu e tusa ma 3-4 inisi.
O ituaiga e lua e crepuscular, o lē ua mafai ona faʻaoga i le amataga o le aoauli ma le afa i ai—se uiga e mafai ona mafuaʻai le mafaufau pe a fai le taimi e taʻaloga pe faʻaauu. O le malamalama i latou amio faʻanatura e fesoasoani ia te oe e faia se nofoaga faʻaagutāua e faʻataunuʻu latou amio vao, faʻaititia ai le faʻalavelave mo lou pet.
Vaega Autu ma Esesega
I le vao, na faʻagaga chinchilla i nofoaga mataʻutia, maʻa i le mauga i le maualuga o 3,000 i 5,000 mita (9,800 i 16,400 futu). O latou fulufu mafia e puipuia latou mai le anu, ma o latou vae pito i tua malosi e mafai ona oso i le 6 futu—se mea e lelei mo se tamaʻi mea! E pei o pet, o ni uiga e lea ua faʻaliliu i le manaʻomia mo qāmu tele ma ledges poʻo platforms mo le oso ma se nofoaga māʻeoʻeo, faʻamalulu (le tele o temipeli e 60-70°F poʻo 15-21°C). O le faʻaveaʻu vevelo o se mate matautia, o lea na te le tuʻuina latou qāmu i le lanu o le lā tuusaamo poʻo latalata ma puka vevelo.
E oʻo foi uma ituaiga e lua i ni uiga e lei, o le chinchilla siʻusiʻu umuia (C. lanigera) e sili ona faʻamaʻai ona o lona mafai ona faʻagoo i le nofo tutotonu. Afai o leā na te le mautinoa poʻo fea ituaiga o lou chinchilla, o se fomaʻi poʻo le breeder e mafai ona fesoasoani e iloa e ala i ni uiga faʻaletino e pei o le umi o siʻusiʻu.
Faitoʻo Faʻapitoa mo Pule o Chinchilla
O le iloa i le tala ituaiga o lou chinchilla e taʻu atu ia te oe e tuʻuina le tausiga faʻaogāogā. O ni faitoʻo e mafai ona faʻaoga:
- Faʻaseʻeina o le Nofoaga: Faʻataunuʻu latou nofoaga faʻanatura ma se qāmu taumata faʻavau (e oo foi i le 3 futu maualuga) ma tuʻuina ni nofoagāne. Aloi meafale palasitiki, ona o le fiafia chinchilla e kumu, ma filifilia ni meafale vaalo saogaloto.
- Pulea le Temipeli: Taofia latou nofoaga māʻeoʻeo ma faʻaogāogāea le ea. Afai o oe nofo i le vasa vevelo, mafaufau i se maʻa faʻamālū poʻo se fagu vai faʻapolo e ufi i se tamaʻi kilikiti mo latou e onoono mai.
- Taimi Faʻafiafia: Talu ona latou crepuscular, faʻaaloalo ia te latou i le amataga o le taeao poʻo le afa pe a latou sili ona mataala. O lea e faʻamalosi lou mafutagaa aotele le faʻalavelave latou moe.
- Manaʻomia o Taumafataga: Tuʻuina se taumafataga o pellets chinchilla lelei tele, Timothy hay e le gaote, ma ni meafale faʻataumafataga e fai ma rose hips faʻamau. Aloi mea taumafataga suka poʻo le mafuta, ona o latou faiga faʻamalosi e mafanafana.
Faʻaiʻu
O le malamalama i le tala faʻasolopito ma taxonomy o chinchilla e le gata o le faʻaopoopogaina o lou talitonuina i ni pet faʻafiafia ae faʻaakisi foi ia te oe e faʻaumatia ni manaʻomia faʻapitoa. Poʻo le ā le chinchilla siʻusiʻu umuia poʻo puupuu, o le iloa i latou aʻa vao—mai mauga maʻa Andes i latou amio crepuscular—e fesoasoani ia te oe e faia se fale fiafia, malosi mo latou. Ma le tausiga saʻo, e mafai ona ola chinchilla i le 10-15 tausaga poʻo le tele, avea ma uō faʻapalagi mo le olaga atoa. O lea, faʻaalu le taimi e aʻoaʻoina le tala o lou pet, ma fiafia i le taumafai o le tausiga mo ni tamaʻi oso lelei!