Ìṣàpẹẹrẹ Chinchilla Species
Ẹ ṣẹ̀bẹ̀, àwùjọ chinchilla! Ti o ba jẹ́ onílé ìgbòkàn tàbí ti o ń ronù láti mú ọ̀kan lára àwùjọ yìí wá sínú ilé rẹ, ìmọ̀ràn ìdílé ẹranko rẹ jẹ́ ìbẹ̀rẹ̀ àtàtà. Chinchillas jẹ́ àwùjọ kòkòkò kékeré tí wọ́n ń bẹ láti òkè Andes ní Gúúsù America, tí wọ́n mọ̀ sí ìrùwè rẹ̀ tí kò le ṣe ìdàrúdàpọ̀ àti ìhùwàsí ìṣeré. Nínú àròkọ yìí, a óò wo ìtàn, taxonomy, àti àwùjọ ìdílé pàtàkì chinchilla, pẹ̀lú ìmọ̀ràn ìlànà láti ṣe ìrànlọ́wọ́ rẹ láti pèsè ìtọ́jú tí ó dára jùlọ fún ọ̀rẹ́ ìrùwè rẹ.
Ìtàn Ìpilẹ̀ṣẹ̀
Chinchillas ní ìtàn ọlọ́rọ̀ tí ó so pọ̀ mọ́ ìlú abínibí wọn ní orílẹ̀-èdè bii Chile, Peru, Bolivia, àti Argentina. Ìtàn ìṣẹ̀lẹ̀, chinchillas ìhà ìgbẹ̀kẹ̀lé ni wọ́n ń ṣòdò wọ́n lọ́dọ̀ àwùjọ ìbẹ̀rẹ̀ fún ìrùwè wọn tí kò le ṣe ìdàrúdàpọ̀, tí ó to 60 irùwè fún follicle—òtò tí ó jẹ́ ìrùwè tí kò le ṣe ìdàrúdàpọ̀ jùlọ nínú ìdílé ẹranko. Ní ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún 20, ìṣípòpọ̀ jù lọ yọrí sí ìdinku àwùjọ wọn, tí ó fi wọ́n súnmọ́ ìparun. Ní àwùjọ 1920s, chinchillas ni a kọ́kọ́ ṣe ìdàgbàsókè ní United States látàrí Mathias F. Chapman, tí ó mú ẹgbẹ́ kékeré látàrí Chile láti bẹ̀rẹ̀ ìṣẹ̀ ìdàgbàsókè fún ìlù ọjà ìrùwè. O ṣeun, lónìí, chinchillas ni a ń tọ́jú pàtàkì gẹ́gẹ́ ìfẹ́ ẹranko ìlè, kò sì ṣe fún ìrùwè, àti ìsapá ìdààmú wà láti dáàbò bò àwùjọ ìhà ìgbẹ̀kẹ̀lé.
Gẹ́gẹ́ ìdílé ẹranko, o lè ṣe ìrànlọ́wọ́ ìdààmú nípa gbigba látàrí ìdàgbàsókè tàbí ìdààmú tí ó yẹ ju ìtìlẹ́yìn àwùjọ tí kò ṣe ìlò. Èyí ṣe ìdájọ́ pé ìdílé kò ni ìlò sí i, ó sì ń ṣàtúnṣe ìtọ́jú ìlànà.
Taxonomy àti Ìṣàtúnṣe Ìdílé
Chinchillas jẹ́ ìdílé Chinchillidae àti genus Chinchilla. Ìdílé méjì pàtàkì chinchillas wà: Chinchilla lanigera (chinchilla ìrù gùgù) àti Chinchilla chinchilla (chinchilla ìrù kúkùrù). Ìdílé méjèèjì jọra nínú ìrísí, pẹ̀lú ìrùwè ewú tẹ̀tẹ̀, ojú ńlá, àti ìrù bushy, ṣùgbọ́n wọ́n yàtọ̀ díẹ̀ nínú ìwọ̀n àti ìdí ìrù. Chinchilla ìrù gùgù, tí ó jẹ́ ìdílé tí ó wọ̀pọ̀ jùlọ gẹ́gẹ́ ìdílé ẹranko, ìwọ̀n 400-600 grams àti ìdí ìrù 5-6 inches. Chinchilla ìrù kúkùrù, tí kò ṣe pàtàkì nínú ìdè, kéré púpọ̀, ìwọ̀n to 800 grams, pẹ̀lú ìrù kúkùrù 3-4 inches.
Ìdílé méjèèjì jẹ́ crepuscular, ìtumọ̀ pé wọ́n ń ṣiṣẹ́ pàtàkì lákòókò òwúrọ̀ àti alẹ́—ìhùwàsí láti fi ìmọ̀ràn ìṣeré tàbí ìjẹẹrẹ. Ìmọ̀ ìhùwàsí ìdàrúdàpọ̀ wọn lè ṣe ìrànlọ́wọ́ rẹ láti ṣẹ̀dá àyíká ìtùnfò tí ó ṣe ìrísí ìlò ìhà ìgbẹ̀kẹ̀lé wọn, dín ìdààmú fún ẹranko rẹ.
Àwùjọ Ìdílé Pàtàkì àti Ìyàtọ̀
Ní ìhà ìgbẹ̀kẹ̀lé, chinchillas ṣe ìdàsí ìyípadà sí àyíká ìpìlẹ̀ ìpìlẹ̀ ìpìlẹ̀ ní ìdàgbàsókè 3,000 sí 5,000 mítà (9,800 sí 16,400 ẹsẹ̀). Ìrùwè wọn tí kò le ṣe ìdàrúdàpọ̀ ń dáàbò bò wọ́n lọ́dọ̀ òtútù, àti ẹsẹ̀ ìhàn wọn tí ó lágbára ń yọ̀wọ́ wọ́n láti fo to 6 ẹsẹ̀—ìyàtọ̀ fún ẹranko kékeré bẹ́ẹ̀! Gẹ́gẹ́ ìdílé ẹranko, àwùjọ yìí ṣe ìtumọ̀ sí ìfẹ́ fún àgò gbangba pẹ̀lú àwò ìlẹ̀ tàbí pẹpẹ fún ìfo àti àyíká òtútù, gbígbẹ (òtútù tí ó yẹ jẹ́ 60-70°F tàbí 15-21°C). Ìkànlú òtútù jẹ́ ewu ṣíṣẹ, nítorí náà, má ṣe gbé àgò wọn sínú ìmọ́lẹ̀ ìsọ̀rọ̀ tàbí nítòsí àwùjọ ìwùjù òtútù.
Bí ìdílé méjèèjì ṣe ìpín àwùjọ yìí, chinchilla ìrù gùgù (C. lanigera) ṣe ìdàgbàsókè púpọ̀ sí i nítorí ìdàsí ìdè rẹ. Ti o kò ba mọ ìdílé chinchilla rẹ jẹ́, vet tàbí ìdàgbàsókè lè ṣe ìdárí pẹ̀lú àwùjọ ìdí ìrù bii ìdí ìrù.
Ìmọ̀ràn Ìlànà fún Àwùjọ Chinchilla
Ìmọ̀ ìpilẹ̀ṣẹ̀ ìdílé chinchilla rẹ lè ṣàtúnṣe ìtọ́jú ìdàpọ̀. Ìmọ̀ràn ìlò níbẹ̀:
- Ẹ̀yà Ìdàsílẹ̀: Ṣe ìrísí ìlú abínibí wọn pẹ̀lú àgò ìpìlẹ̀ pupọ (òtó 3 ẹsẹ̀ gíga) àti pèsè àwùjọ ìfi pamọ́. Yàgò fún àwùjọ ṣiṣu, nítorí chinchillas fẹ́ràn ìjẹ, kí o yan àwùnṣọ igi tí kò le ṣe ìdàrúdàpọ̀.
- Ìdarí Òtútù: Jẹ́ kí àyíká wọn òtútù àti ìfọwọ́yè. Ti o ba ń gbé ìpò òtútù, ronù òkúta ìtùnfò tàbí ìkòkò omi tí a fi ìfọwọ́yè di fún wọ́n láti tẹ̀ lé.
- Àkókò Ìṣiṣẹ́: Nítorí wọ́n jẹ́ crepuscular, ṣe ìfọwọ́ṣe pẹ̀lú wọn ní òwúrọ̀ tàbí alẹ́ tí wọ́n ń ṣe ìdájọ́ jùlọ. Èyí ń ṣe ìdúró ìsopọ̀ rẹ láìdàrúdàpọ̀ ìsùn wọn.
- Àìní Ìjẹẹrẹ: Ṣàtúnṣe ìjẹẹrẹ chinchilla pellets tí kò le ṣe ìdàrúdàpọ̀, Timothy hay láìdí ìdí, àti ìdùbúlẹ̀ bii rose hips gígùn. Yàgò fún ìjẹẹrẹ ìtùúrù tàbí ìtùúrù, nítorí ìlò ìdààmú wọn jẹ́ ìrọrùn.
Ìparí
Ìmọ̀ ìtàn àti taxonomy chinchillas kò ṣe ìdàlẹ̀ ìfẹ́ rẹ fún àwùjọ ẹranko ìdùnnú wọ̀nyí ṣùgbọ́n ó tún ṣàtúnṣe rẹ láti pade àìní pàtápátá wọn. Bóyá o ní chinchilla ìrù gùgù tàbí ìrù kúkùrù, ìdí ìhà ìgbẹ̀kẹ̀lé wọn—látàrí òkè Andes sí ìhùwàsí crepuscular wọn—ṣe ìrànlọ́wọ́ rẹ láti ṣẹ̀dá ilé ìdùnnú, ìlànà fún wọn. Pẹ̀lú ìtọ́jú ìlànà, chinchillas lè gbé 10-15 ọdún tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ, di ìrèlẹ̀ ìgbésí ayé. Nítorí náà, lo àkókò láti kọ́ ìpilẹ̀ṣẹ̀ ẹranko rẹ, kí o sì gbádùn ìrìn-àjò ìtọ́jú àwùjọ ìfo ìdùnnú wọ̀nyí!