Fausaga i Chinchilla vao
O le chinchilla vao, o le fulufu ma le alofa i le ola, o le fuaimālosi o Andes Mountains i Amerika Minama, o le tuaoi o chinchilla faʻafiafia e le tele o tagata ola soa i lenei aso. O le malamalama i le tala faʻanatura ma le tulaga o loʻo i le vao e mafai ona faʻateleina lou talitonuina mo lou soa ma fesoasoani e mafai ona e tuʻuina le tausiga e sili ona lelei e faʻataʻitaʻi ai latou ālāga faʻanatura. O lenei tusitusiga e suʻesuʻe ai ola o chinchilla vao i lenei taimi, o latou luitau, ma le auala e mafai ai e tagata ola soa ona puʻeina faʻamafanafanaga mai latou amio faʻanatura e faʻaleleia ai le manuia o latou chinchilla.
Tala faʻalāpotopotoga ma Taxonomy
Chinchillas noa i le fuafamily Chinchillidae ma vaevaeina e lua itū: le chinchilla siʻusiʻu umu (Chinchilla lanigera) ma le chinchilla siʻusiʻu puʻupuʻu (Chinchilla chinchilla). O itū uma e fanau mai i le fanua mataʻutia, magava ma le malosi i Chile, Peru, Bolivia, ma Argentina. I le tala faʻasamoa, chinchilla sa tele, ma le faitau aofai i le miliona, e faʻaoga tele e tagata faʻanatura mo latou fulu fuʻufua tele le lanu. Ae ui i lea, e oʻo atu i le amataga o le seneturi lona 20, o le tulaga faʻaʻoleʻole mo le faʻatauʻaiga fulu ua faʻaitiitia ai latou numera, ma tulau i itū uma i le tulaga o le faʻaumatia. O lenei aso, latou ua faʻavasegaina e le International Union for Conservation of Nature (IUCN) e o le a tatou faʻaumatia, ma le faitau aofai o le vao e foliga i lalo ma le 10,000 mo C. lanigera ma e itiiti ane mo C. chinchilla.
Tulaga o loʻo i le Vao nei
Chinchilla vao o loʻo faʻafalepuni i le luitau faʻaauau mai le le mafai ona faʻaoga le nofoaga ona o le eli, faʻatoʻaga, ma le atinaʻe i le taulaga i Andes. O latou nofoaga faʻanatura—papa magava, faʻavao i le maualuga o 3,000 i 5,000 mita (9,800 i 16,400 futu)—o loʻo faʻaitiitia, ma o le suiga o le tau simua e faʻalavelave ai latou ecosystem faʻavaivai. O le faʻataʻitaʻiina e foxes ma manumea faʻataʻitaʻi foi e fai ma lamana mo latou faitau aofai itiiti, faʻavaivaei. O galuega faʻasaoina i Chile ma Peru e aofia ai nofoaga puipuia, e pei o le Las Chinchillas National Reserve i Chile, lea e puipuia ai se vaega tele o le faitau aofai o C. lanigera e totoe. Ae ui i lea, o le tulaga faʻaʻoleʻole ma le tupe faʻaitiitia mo polokalame faʻasaoina o loʻo faʻalavelave ai taunuʻuga toe faʻaleleia.
E ui lava i nei luitau, o chinchilla vao o loʻo faʻaputaina lelei i latou ālāga magava. Latou e crepuscular, sili ona faʻaogà i le taeao ma le afenoga, ma nonofo i kolone e oʻo atu i le 100 tagata mo le saogaloto ma le mafanafana. O latou taumafatuga e aofia ai mutia magava, paʻu, ma succulents, lea latou ua faʻaleleia e kuka lelei ma sui itiiti o vai—se esesega tele mai taumafatuga e faʻaogàina e chinchilla soa!
Faʻamatalaga mo Tagata Ola Soa
O le aʻoaʻoina e uiga i chinchilla vao e mafai ona faʻaoga saʻo i le auala e mafai ona e tausiga ai lou soa. O toi ni faʻanānā faʻataʻitaʻiina mai latou amio faʻanatura ma manaʻoga:
- Faʻataʻitaʻi Latou Ālāga: Chinchilla vao e ola lelei i le makē ē māfanafana, faʻavao ma le vevelo i le va o 50-70°F (10-21°C). Tuʻuina le qāgē o lou soa ese mai le lau mālamalama, vevelo, ma puna vevelo, ona o le vevelo e ono mafai ona fai ma mate. Mafua ona mafaufau i le tuʻuina o se faiāu seramika i to latou qāgē e fai ma nofoaga māfanafana, faʻataʻitaʻi ai papa magava latou e fiafia i le vao.
- Faʻamalosi Amio Faʻanatura: I le vao, chinchilla e matua pule i le oso ma le aʻe, faʻataʻalo i le fanua papa. Saunia se qāgē tūlaga tele, faʻavaevaʻevaʻe ma tulaga ma pae e faʻamālōlō ai latou manaʻoga mo le suʻesuʻe ma le faʻaogàgā. Mea taalo e kua e laupapa saʻoloto e faʻataʻitaʻi ai latou masani kua paʻu.
- Manaʻoga i taumafatuga: Chinchilla vao e iai se taumafatuga tele-fiber, itiiti-fat. Faʻamau i le pellets chinchilla e lelei ma le hay Timothy e le tele, e aloese ai mea taumafatuga suka pe fua e ono faʻalavelave ai latou kuka. Ofa ni tamāitiiti o lau magava e pei o chamomile poʻo dandelion leaves e fai ma faʻaaloalo i latou taumafatuga vao eseese.
- Manaʻoga Lautele: Talu ona chinchilla vao nonofo i kolone, mafaufau i le nofo faʻatasi chinchilla e tele pe a latou fetaui, poʻo faʻaauau le taimi e faʻaosofi ma le tasi soa e aloese ai le mavae. O vaʻaia faʻaosoina chinchilla fou piano e aloese ai le popole poʻo le feteʻeʻe.
O le a le mea e taua mo Tagata Ola Soa
O le malamalama i le faʻafitauli o chinchilla vao e mafai ona faʻaosofi tagata ola soa e faʻaogāgā i galuega faʻasaoina. Mafaufau i le ofoina atu i faʻalāpotopotoga e pei o le Chinchilla Conservation Program poʻo le faʻamalosi faʻatauvaʻa mo faʻaogāgā faʻaputatia e puipuia ai nofoaga latou. E ala i le tausiga o lou soa ma le iloa o latou aʻā vao, e le gata o le faʻaleleia latou uiga ola ae faʻaaloalo foi i le faʻaosofia o latou itū. O soo se oso ma ʻauʻau ellāiā o lou chinchilla e fai ma leo itiiti o ola o latou tuaoi i Andes—ia tatou fesoasoani e faʻamauina ai o au echo vao nei mo tupulaga e oʻo mai.