Ìṣàpẹẹrẹ sí Chinchillas Ìgbẹ
Chinchillas ìgbẹ, àwùjọ ọmọ òǹdò fluffy àti endearing tí ó wà láti òkè Andes ti South America, ni àwùjọ òbí ti chinchillas domesticated tí ọpọlọpọ̀ oní-Ẹranko ṣe ìfẹ́ lónìí. Ìmọ̀ ìtàn ìdàrú wọn àti ipò lónìí nínú ìgbẹ lè ṣe ìjìnlẹ̀ ìyọ̀rí rẹ fún Ẹranko rẹ kí o sì ṣe ìrànlọ́wọ́ láti pèsè ìtọ́jú dáradára nípa ìdàpọ̀ ìdòrbù ìdàrú wọn. Àròkù yìí ṣàyẹ̀wò ìgbésí ayé chinchillas ìgbẹ lónìí, ìpèníjà wọn, àti bíbẹ̀ ìdàrúdàpọ̀ ìhùwàsí ìdàrú wọn láti ṣe ìdàgbàsókè ìdàgbàsókè chinchilla rẹ.
Ìtàn Ìṣẹ̀lẹ̀ àti Taxonomy
Chinchillas jẹ́ ìdílé Chinchillidae tí wọ́n pín sí ẹ̀yà méjì: chinchilla ìrù gígùn (Chinchilla lanigera) àti chinchilla ìrù kùkùrù (Chinchilla chinchilla). Àwùjọ ẹ̀yà méjèèjì wọ̀nyí jẹ́ ọmọ ìlẹ̀ ìwàláàyù rugged, arid highlands ti Chile, Peru, Bolivia, àti Argentina. Ìtàn ìşẹ̀lẹ̀, chinchillas wà lọ́pọ̀lọpọ̀, pẹ̀lú ìdí ẹgbẹẹgbẹẹrùn, tí àwùjọ ìbílẹ̀ ṣe ìdíyẹ̀ fún ìrù wọn tí kò le ṣe ìdàrúdàra. Ṣùgbọ́n, ní ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún 20, ìdẹdẹ ìdẹdẹ fún ìṣòwò ìrù ṣe dín ìdí wọn kù, tí ó fi àwùjọ ẹ̀yà méjèèjì súnmọ́ ìparun. Lónìí, wọ́n jẹ́ ìdí ìdààmú nipasẹ̀ International Union for Conservation of Nature (IUCN), pẹ̀lú ìdí ìgbẹ tí a ṣe ìdíwò kù sí kò 10,000 fún C. lanigera àti kù si kò fún C. chinchilla.
Ìpò Lónìí nínú Ìgbẹ
Chinchillas ìgbẹ ń dojúkọ ìpèníjà tí ń lọ lọ́wọ́ láti ìpadìbò ìlọ̀ tí ó ṣẹlẹ̀ nítorí ìwádìí, ìṣẹ́ ìṣẹ́, àti ìdàgbàsókè ìlú nínú Andes. Ìlò ìdàrú wọn—àwùjọ òkè ìṣálẹ̀ òkè tí kò ní ìdàgbàsókè ní ìdàgbò 3,000 sí 5,000 mítà (9,800 sí 16,400 ẹsẹ̀)—ń dínkù, àti ìyípadà ojú ọrun ṣe ìdàrú ìdàlẹ́ ìṣòdò wọn. Ìdẹdẹ nipasẹ foxes àti ẹyẹ ìdẹdẹ tún ń ṣe ewu fún ìdí kékeré wọn, fragmented. Ìsapá ìdààmú nínú Chile àti Peru pẹ̀lú àwùjọ ìdààmú tí a ṣètò, gẹ́gẹ́ bẹ́ẹ̀ Las Chinchillas National Reserve nínú Chile, tí ó ń dáàbò bò ìdí pàtàkì ti C. lanigera tí ó kù. Ṣùgbọ́n, ìdẹdẹ ìlòdìí àti ìná kù fún ìsapá ìdààmú ń ṣe ìdíwọ̀ ìdàpò.
Pàápàá lẹ́yìn ìpèníjà wọ̀nyí, chinchillas ìgbẹ ṣì ń ṣe ìdàrúdàra lọ́nà ìyàwòran sí ìdòrbù ìdàrú wọn. Wọ́n jẹ́ crepuscular, ṣiṣẹ́ pàtàkì jùlọ ní òwùrọ̀ àti ìrọlẹ̀, wọ́n sì ń gbé nínú àwùjọ ti ọgọ́rùn-100 ẹni kọ̀ọ̀kan fún ààbò àti ìmọ́. Ìdù àti ìdù wọn jẹ́ ìdù ìdàrúdàra, epo, àti succulents, tí wọ́n ti ṣe ìdàrú láti jẹ ìdù pẹ̀lú omi díẹ̀—ìyàtọ̀ gíga sí ìdù pampered ti chinchillas Ẹranko!
Ìmọ̀ fún Àwùjọ Oní-Ẹranko
Kíkọ́ ìmọ̀ nípa chinchillas ìgbẹ lè ṣe ìrànlọ́wọ́ tààràtà sí ìtọ́jú Ẹranko rẹ. Ìhòwò ìmọ̀ràn ìlò tí a ṣe ìdàrúdàpọ̀ ìhùwàsí àti ìdí ìdàrú wọn:
- Ṣe Ìdàpọ̀ Ìdòrbù Wọn: Chinchillas ìgbẹ ń ṣe ìdàgbàsókè nínú ìdòrbù òtítọ́, òkùkù pẹ̀lú ìwọ̀n ìwọ̀n 50-70°F (10-21°C). Pa ààbò Ẹranko rẹ kúrò lọ́dọ̀ ìmọ́lẹ̀ ìsọ́lẹ̀ tààràtà, ìhumidi, àti àwùjọ ìwọ̀n, nítorí ìwọ̀n ìwọ̀n lè jẹ́ ìparun. Ronú kí ìdí ìlẹ̀ ìdàrúdàra kan nínú ààbò wọn gẹ́gẹ́ ìdò òkè ìdàrú tí wọ́n fẹ́.
- Ìfọwọ́sowọ́pọ̀ Ìhùwàsí Ìdàrú: Nínú ìgbẹ, chinchillas jẹ́ òǹkọ ìdàlọ́kù àti climbers, ṣí ìlọ ìdàrú òkè. Pèsè ààbò gíga, multi-level pẹ̀lú platforms àti ledges láti ṣàì ṣe ìdí ìwádìí àti ìdàgbò. Awọn toys chew tí a ṣe ìdàrúdàra ti igi ààbò ṣe ìdàpọ̀ ìhùwàsí wọn ti gnawing lórí epo.
- Ìdí Ìdù: Chinchillas ìgbẹ ń jẹ ìdù gíga-fiber, low-fat. Ẹ̀ ṣe ìdí chinchilla pellets tí kò dára àti Timothy hay tí kò ní ìdí, yọ kúrò sugary treats tàbí awọn eso tí ó lè ṣe ìdàrúdàra ìdù wọn. Fún ìdù kekere ti awọn ewe gbigbẹ gẹ́gẹ́ chamomile tàbí dandelion leaves gẹ́gẹ́ ìdù ìdàrú wọn tí ó pọ̀.
- Ìdí Ìbáṣepọ̀: Nítorí chinchillas ìgbẹ ń gbé nínú àwùjọ, ronú gbé ọpọlọpọ̀ chinchillas papọ̀ tí wọ́n bá ṣe ìbáṣepọ̀, tàbí lo ìgbà púpọ̀ ìdàpọ̀ pẹ̀lú Ẹranko ẹyọkan láti yẹ̀kọ́ ìdàrúdàra. Ṣìgbà ìdọ̀tí chinchillas tuntun lọ́nà ìrọrùn láti yẹ̀kọ́ ìdààmú tàbí ìjà.
Ìdí tí Ó Ṣe Pàtàkì fún Àwùjọ Oní-Ẹranko
Ìmọ̀ ìdààmú chinchillas ìgbẹ lè ṣe ìfọwọ́sowọ́pọ̀ àwùjọ oní-Ẹranko láti ṣètìlẹ́yìn ìsapá ìdààmú. Ronú ìdí ìdù sí àwùjọ gẹ́gẹ́ Chinchilla Conservation Program tàbí ṣe ìdàsí ìlò ìdààmú tí ó ṣètò ìdàbò ìlò wọn. Nípa ìtọ́jú Ẹranko rẹ pẹ̀lú ìmọ̀ ìdàrú ìdàrú wọn, ẹ kò ṣe ìdàgbàsókè ìdàgbàsókè ìgbésí ayé wọn nìkan ṣùgbọ́n ọ̀rẹ́ ìdàgbàsókè ẹ̀yà wọn. Gbogbo ìdàlọ́ àti ìwẹ̀ ìerù chinchilla rẹ jẹ́ ìdùkù kékeré ìgbésí ayé àwùjọ òbí wọn nínú Andes—jẹ́ kí a ṣe ìrànlọ́wọ́ láti rí i dájú pé ìdùkù ìgbẹ yìí ń tẹ̀síwájú fún ìran tí ń bọ̀.